Có nên phạt trẻ úp mặt vào tường không? Lời khuyên từ chuyên gia tâm lý

Các hình thức kỷ luật, trừng phạt trẻ sao cho hiệu quả, lại không gây tổn thương tâm lý cho con đang là một vấn đề khiến các bậc làm cha, làm mẹ suy nghĩ. Một câu hỏi trong số đó là Có nên phạt trẻ úp mặt vào tường? 

Chuyên gia giải đáp Có nên phạt trẻ úp mặt vào tường?
Chuyên gia giải đáp có nên phạt trẻ úp mặt vào tường?

BingGo Leaders đã phải tìm rất nhiều nghiên cứu, cách lý giải của chuyên gia tâm lý trên thế giới để giải đáp kỹ lưỡng cho ba mẹ về câu hỏi này. Hãy đọc bài viết sau nhé! 

1. Tại sao ba mẹ hay phạt trẻ úp mặt vào tường?

Phạt trẻ úp mặt vào tường là một hình thức của phương pháp kỷ luật Time-out. Đây được coi là một phương pháp không bạo lực để chỉnh đốn hành vi của trẻ mỗi khi con làm sai, có một hành vi không phù hợp. 

Phạt trẻ úp mặt vào tường để con nhận ra lỗi lầm của mình
Phạt trẻ úp mặt vào tường để con nhận ra lỗi lầm của mình

Mục đích của Time-out là giúp trẻ có không gian riêng để bình tĩnh lại cảm xúc của mình, suy nghĩ mình đã làm sai điều gì trong thời gian nghỉ. Sau đó quay lại với bố mẹ và tự rút ra bài học sửa đổi hành vi trong tương lai. 

Tương tự như phạt trẻ úp mặt vào tường, một số hình thức khác của Time-out là nhốt con một mình trong căn phòng, yêu cầu con đứng trong một góc tường…

Với mục đích như vậy, nhiều bố mẹ cho rằng đây là hình phạt tối ưu vừa không gây bạo lực (như la mắng, đánh đòn) làm tổn thương cả thể xác và tinh thần cho trẻ, vừa giúp con có không gian bình tĩnh lại.  

2. Có nên phạt trẻ úp mặt vào tường không?

Phạt trẻ úp mặt vào tường là phương pháp kỷ luật con đã được khoa học nghiên cứu. Lý do của cách thức này xuất phát từ quan điểm chỉ cần không tập trung sự chú ý (quên đi) những hành vi trước mắt, trẻ sẽ bình tĩnh trở lại và không thực hiện hành vi sai đó nữa. 

Tuy nhiên, gần đây các chuyên gia về nuôi dạy con cái đã chỉ trích gay gắt về phương pháp này. Hai tác giả Daniel J.Siegel & Tina Payne Bryson cho rằng: “Trong hầu hết các trường hợp, các trải nghiệm cơ bản mà một đứa trẻ có được khi bị phạt úp mặt vào tường là cảm giác bị cô lập”.

Trẻ em cảm thấy cô lập, sợ hãi và tức giận khi bị phạt úp mặt vào tường
Trẻ em cảm thấy cô lập, sợ hãi và tức giận khi bị phạt úp mặt vào tường

Các chuyên gia cho rằng điều này gây ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển cảm xúc của trẻ vì vô tình thờ ơ, phớt lờ những nhu cầu thật sự của con. Ngoài việc cảm thấy bị cô lập, một số trẻ có thể tức giận, bùng nổ cảm xúc hơn trước.

Vì vậy, có nên phạt trẻ úp mặt vào tường không? Câu trả lời là KHÔNG vì những lý do sau đây.

2.1. Sự tổn thương nghiêm trọng về mặt cảm xúc

Bonnie Compton, nhà tâm lý trị liệu cho trẻ em và thanh thiếu niên và chuyên gia về nuôi dạy con cái cho rằng những đứa trẻ bị phạt úp mặt vào tường “thường tin rằng việc chúng bị cô lập là kết quả của việc chúng đủ tệ đến mức ba mẹ không còn muốn ở bên cạnh chúng”.

Trẻ trải qua nhiều cảm xúc tiêu cực về bản thân khi bị phạt
Trẻ trải qua nhiều cảm xúc tiêu cực về bản thân khi bị phạt

Ông còn cho biết thêm, điều này đặc biệt nguy hiểm với những đứa trẻ có khuynh hướng lo lắng. Sự cô lập có thể làm tăng nỗi sợ hãi ở trẻ và càng lo lắng, chúng càng có hành vi bộc phát chẳng hạn như cáu gắt, khóc toáng lên hoặc đập vỡ đồ đạc… 

Ví dụ, kể cả khi con nhận lỗi thì vì con sợ phải trong phòng tối, sợ ba mẹ bỏ rơi con chứ không thật sự biết mình sai ở đâu.

Đặc biệt hơn nữa, việc phạt trẻ úp mặt vào tường còn khiến con mất đi quyền làm chủ vì phải đáp ứng mong đợi của người khác. Haas viết: “Trẻ đã học được rằng chúng phải tuân theo quan điểm của người khác để tồn tại, và do đó nhiều khả năng lớn lên với cảm giác không an toàn và bất lực”

2.2. Không mang lại hiệu quả lâu dài

Nadia Sabri, một bác sĩ nhi khoa có đề cập rằng: “Trẻ em không có kỹ năng nhận thức đủ tốt để suy nghĩ về một vấn đề phức tạp vì não bộ chưa phát triển đầy đủ”. Điều này nghĩa là bắt đứa trẻ úp mặt vào tường để suy nghĩ chúng đã làm sai điều gì là sự lãng phí thời gian.

Trẻ chưa đủ chín chắn để biết được mình sai ở đâu
Trẻ chưa đủ chín chắn để biết được mình sai ở đâu

Như vậy, phạt trẻ úp mặt vào tường chỉ khiến đứa trẻ cảm thấy khó hiểu, tức giận bố mẹ rằng “Tại sao con lại bị phạt thế này? Con chỉ làm điều đó cho vui thôi mà!” hoặc “Chắc bố mẹ ghét mình nên mới bắt mình làm thế này”

Trẻ hoàn toàn chưa có kỹ năng xử lý cảm xúc của mình và nhận diện vấn đề nếu không có sự trợ giúp của người lớn.

3. Thay vì phạt trẻ úp mặt vào tường, phụ huynh nên làm gì?

Khi nghe chuyên gia trả lời “Có nên phạt trẻ úp mặt vào tường không?”, phần nào bố mẹ cũng ý thức được tuy phương pháp này tránh việc đòn roi, bạo lực cho trẻ nhưng lại vô tình để lại ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý trẻ. 

Do vậy, thay vì phạt trẻ úp mặt vào tường, phụ huynh có thể thực hiện các biện pháp kỷ luật được nhiều nhà khoa học khuyến khích dưới đây:

3.1. Ngừng “timeout”, hãy “time-in”

Time-in được cho là biện pháp thay thế phù hợp cho việc phạt trẻ úp mặt vào tường. Phương pháp này đề cập đến việc ba mẹ ở lại hiện diện cùng con khi trẻ làm sai; cùng con trao đổi về cảm xúc trẻ trải qua và giải thích cho con hiểu tại sao con không nên làm như vậy.

Ở bên con và kiên nhẫn giải thích là điều ba mẹ nên làm
Ở bên con và kiên nhẫn giải thích là điều ba mẹ nên làm

Nếu có thể, bố mẹ hãy thật bình tĩnh, nhẹ nhàng trò chuyện với con một cách chân thành. Từ đó đưa ra một giải pháp thay thế thay vì bắt con tự suy nghĩ mình đã làm sai điều gì. 

Điều này rất quý giá, khiến trẻ không cảm thấy trống rỗng và xấu hổ khi bị phạt nhưng không hiểu tại sao, đồng thời hiểu được phải làm thế nào mới phù hợp trong tình huống đó.

3.2. Đặt ra những ranh giới cho trẻ một cách nhất quán

Tiến sĩ tâm lý nổi tiếng của Mỹ Laura Markham cho biết: “Hầu hết các bậc cha mẹ không đặt ra các ranh giới cho con cũng như không muốn giới hạn con làm bất cứ điều gì”. Việc không có ranh giới khiến trẻ tự ý làm điều chúng thích mà không ý thức rằng đó có thể là điều không nên làm.

Có ranh giới rõ ràng giúp trẻ chấp nhận bị kỷ luật khi làm sai
Có ranh giới rõ ràng giúp trẻ chấp nhận bị kỷ luật khi làm sai

Ranh giới giúp trẻ hiểu được khi nào nên và không nên làm gì, điều gì con được phép và không được phép làm. Nếu vượt ra khỏi những ranh giới đó, con sẽ phải nhận một hình phạt. 

4. Tổng kết

Không thể phủ nhận rằng phạt con như thế nào mới đúng cách và có hiệu quả không phải là chuyện dễ dàng. Hy vọng những giải đáp về việc Có nên phạt trẻ úp mặt vào tường sẽ mở ra cho bố mẹ những góc nhìn mới khi dạy con, từ đó áp dụng hình phạt tích cực dành cho trẻ.

Tham khảo thêm: Cách dạy con nghe lời - 4 tuyệt chiêu không bạo lực.

Đăng ký kiểm tra trình độ, học thử cho bé ngay hôm nay