5 cách phạt trẻ không nghe lời hiệu quả ngay, không cần đến đòn roi

Trong quá trình nuôi dạy con cái, không ít lần bố mẹ phải đau đầu vì trẻ bướng bỉnh, không nghe lời. Nhiều trẻ thể hiện thái độ không làm theo, hoặc làm ngược lại những mong đợi của bố mẹ về chúng. 

Trước những tình huống như thế, cách phạt trẻ không nghe lời như thế nào để trẻ thay đổi được hành vi mà không cần dùng đòn roi? Bài viết dưới đây chỉ ra những điều bố mẹ nên và không nên làm. 

1. Nguyên nhân khiến trẻ không nghe lời

Có rất nhiều lý do đằng sau những biểu hiện chống đối, không nghe lời ở trẻ. Thay vì nổi nóng, quát mắng con, tìm hiểu nguyên nhân khiến con hành xử như thế là điều bố mẹ nên làm.

1.1. Xuất phát từ trẻ

Thông thường, trẻ nhỏ chưa đủ nhận thức để hiểu về những hậu quả phải gánh chịu nếu không làm theo lời dặn của ba mẹ. Ngoài ra, trẻ không nghe lời vì có những chính kiến riêng của mình nhưng không được bố mẹ chấp nhận. 

Trẻ không nghe lời vì không muốn dừng việc con thích làm
Trẻ không nghe lời vì không muốn dừng việc con thích làm

Trong một số tình huống, dù bố mẹ can ngăn, yêu cầu con không được làm điều gì đó mà trẻ vẫn một mực muốn làm, đó có thể do trẻ rất thích và bị cuốn hút bởi hoạt động đấy nên không muốn dừng lại.

Không nghe lời cũng có thể là một biểu hiện của tính cách bướng bỉnh không nghe lời thường gặp ở trẻ nhỏ.

1.2. Xuất phát từ bố mẹ

Trẻ không nghe lời không phải hoàn toàn là do con không ngoan, mà còn có thể do cách giáo dục chưa đúng đắn của bố mẹ.

Nếu lúc nào bố mẹ cũng không cho phép con làm điều chúng muốn, đưa ra rất nhiều quy tắc nghiêm ngặt, trẻ có thể bức bối và trở nên chống đối, không nghe lời.

Bố mẹ luôn nói không, dán nhãn cũng khiến trẻ không nghe lời
Bố mẹ luôn nói không, dán nhãn cũng khiến trẻ không nghe lời

Khi trẻ làm trái ý bố mẹ, việc dán nhãn con như “Đồ hư hỏng”, “Con thật cứng đầu” chỉ khiến trẻ vô tình hoặc cố ý hành động, cư xử y như nhãn dán đó. 

Đặc biệt, môi trường gia đình thường xuyên cãi vã, la mắng cũng ảnh hưởng xấu đến tính cách đứa trẻ, khiến chúng hay cáu giận và không nghe lời. 

2. 5 cách phạt trẻ không nghe lời chuẩn khoa học nhất

Trước sự “cứng đầu” và bướng bỉnh của con, thể hiện sự tức giận, hăm dọa đánh hay trừng phạt trẻ không phải là cách giải quyết hay. Dưới đây là 5 cách phạt trẻ không nghe lời chuẩn khoa học nhất. 

2.1. Không đồng nhất KỶ LUẬT với TRỪNG PHẠT

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất bất cứ phụ huynh nào cũng nên nhớ khi tìm hiểu cách phạt trẻ không nghe lời. Kỷ luật là đưa ra những quy tắc để trẻ biết cách hành xử đúng mực, và tạo cơ hội cho con thay đổi, hành xử tốt hơn. 

Không trừng phạt, chỉ kỷ luật khi trẻ không nghe lời
Không trừng phạt, chỉ kỷ luật khi trẻ không nghe lời

Nhưng trừng phạt chỉ khiến đứa trẻ sợ hãi, thậm chí chống đối với bố mẹ và không cho con cơ hội sửa sai. Với những trẻ không nghe lời, đặt ra càng nhiều quy tắc càng tốt để con biết mình được phép và không được phép làm gì. 

Tư duy kỷ luật con theo hướng tích cực khiến đứa trẻ dù có vẻ bướng bỉnh ban đầu nhưng cũng biết cách sửa chữa, không lặp lại lỗi sai của mình. Áp dụng nguyên tắc này, bố mẹ sẽ có câu trả lời cho việc Có nên đánh con khi con không nghe lời.

2.2. Nghiêm khắc và cho trẻ biết lý do

Thái độ nghiêm nghị, quyết đoán của bố mẹ là biểu hiện giúp trẻ biết hành vi, cách cư xử của mình là không đúng. 

Trẻ cần biết mình đã làm sai điều gì
Trẻ cần biết mình đã làm sai điều gì

Thay vì quát mắng khiến trẻ hoảng sợ nhưng chưa kịp hiểu vì sao bố mẹ lại giận như vậy, hãy nói để con biết bản thân đã làm sai điều gì, tại sao điều đó là sai. Trẻ sẽ bị thuyết phục và không lặp lại hành vi đó nữa. 

2.3. Khiến trẻ chịu trách nhiệm với hành vi của mình

Khi trẻ không nghe lời, nghĩa là con đã lặp lại hành vi không nên làm trong nhiều lần. Làm sai thì con phải chịu phạt cũng là điều cần thiết. Hình phạt là một hình thức kỷ luật giúp trẻ biết coi trọng lợi người lớn nói và không tái phạm nữa.

Chịu trách nhiệm với những gì con làm là cách phạt con cần thiết
Chịu trách nhiệm với những gì con làm là cách phạt con cần thiết

Nhưng phạt như thế nào mới là đúng, mà không phải sử dụng đòn roi? Các nhà tâm lý khuyên rằng ta nên cảnh báo trước với con nếu vi phạm giới hạn sẽ bị phạt điều gì. Nếu con vẫn không nghe lời, bố mẹ chắc chắn phải thực hiện hình phạt đó.

Hình phạt có thể là không cho trẻ làm điều mà chúng yêu thích như không được xem điện thoại, không được mua đồ chơi, không được đi xem phim cuối tuần…

2.4. Thay vì ép buộc “Không nên”, hãy nói “Con nên + Hành động + Phần thưởng”

Đây là cách phạt trẻ không nghe lời hiệu quả nhất mà ít bố mẹ Việt nào làm được. Bởi khi con không nghe lời, hầu hết bố mẹ đều nổi giận, quát mắng, ra mệnh lệnh để con phải làm theo ý mình.

Khi ra mệnh lệnh “Con không được…”, việc phải dừng ngay việc trẻ đang thích làm khiến con không muốn, dẫn đến không nghe lời bố mẹ. Hơn nữa, con không biết mình nên làm gì tiếp theo.

Giải thích rõ ràng con nên làm gì để trẻ nghe lời
Giải thích rõ ràng con nên làm gì để trẻ nghe lời

Việc bố mẹ truyền đạt rõ ràng mong muốn của mình, chẳng hạn như “Con nên dừng chơi bóng sau 5h chiều và đi tắm ngay sau đó để chuẩn bị ăn tối. Nếu con thực hiện việc này suốt một tuần, mẹ sẽ mua một món đồ chơi con thích”.

Đưa ra hướng dẫn rõ ràng về những điều nên làm tiếp theo kèm theo phần thưởng giúp trẻ có động lực nghe theo lời bố mẹ ngay từ lần đầu. 

2.5. Trò chuyện và thấu hiểu trẻ - cách phạt trẻ không nghe lời dịu dàng nhất

Lý do khiến trẻ không nghe lời bố mẹ là vì bố mẹ không hiểu điều chúng muốn mà chỉ một mực nghiêm cấm. Sự bướng bỉnh là biểu hiện của sự thách thức của trẻ. Lắng nghe và thấu hiểu con là cách phạt trẻ không nghe lời phù hợp.

Phạt trẻ không nghe lời một cách mềm dẻo bằng cách lắng nghe con
Phạt trẻ không nghe lời một cách mềm dẻo bằng cách lắng nghe con

Ví dụ, nếu trẻ cứ tranh giành đồ chơi với em, thay vì nóng giận, bố mẹ hãy bình tĩnh hỏi xem tại sao con không muốn cho em chơi chung đồ chơi. Lưu ý rằng hãy chỉ nghe con mà không đưa ra lời phán xét hay khuyên con nên làm gì.

Việc tìm hiểu động cơ, mong muốn của con giúp bố mẹ có cách hành xử và trừng phạt phù hợp, khiến trẻ nghe lời bố mẹ ngay lần đầu, hoặc không ép con làm điều khiến trẻ chống đối.

3. Tổng kết

5 cách phạt trẻ không nghe lời kể trên tuy đơn giản nhưng không dễ dàng để áp dụng vì bố mẹ nào cũng sẽ khó kiềm chế được cảm xúc tức giận, khó chịu khi trẻ cứng đầu. 

BingGo Leaders mong rằng đây là những định hướng cơ bản nhất để bố mẹ nuôi dạy con cái theo hướng tích cực hơn, tôn trọng và tạo mọi điều kiện cho con trở thành người tốt nhất.

Ngoài ra, một vấn đề khiến không ít bố mẹ băn khoăn là có nên phạt trẻ úp mặt vào tường? Các bậc phụ huynh hãy tham khảo những câu trả lời từ chuyên gia tâm lý trẻ em.

Đăng ký kiểm tra trình độ, học thử cho bé ngay hôm nay