Tình trạng trẻ mất tập trung giảm chú ý: nguyên nhân và cách khắc phục

Rất nhiều phụ huynh tỏ ra lo lắng khi cô giáo thông báo con luôn mất tập trung trong giờ học, hay chọc phá bạn bè và không chú ý tiếp thu bài giảng. Một vài cha mẹ cũng cảm thấy bất lực khi dạy con học tại nhà vì tình trạng trẻ mất tập trung giảm chú ý. 

Tình trạng trẻ mất tập trung giảm chú ý trong lớp học
Tình trạng trẻ mất tập trung giảm chú ý trong lớp học

Nhiều phụ huynh hoang mang không biết đây có phải dấu hiệu của chứng tăng động giảm chú ý (ADHD) không? Làm thế nào để giúp con tập trung hơn trong lớp học? Chúng tôi sẽ trả lời tường tận thắc mắc trên qua bài viết dưới đây.

1. Những biểu hiện thường gặp của trẻ mất tập trung giảm chú ý 

Điều đầu tiên cha mẹ và thầy cô cần lưu ý rằng những khó khăn trong việc tập trung không có nghĩa là trẻ gặp “vấn đề tâm lý” nào. Và một đứa trẻ hay mất tập trung giảm chú ý không phải do trẻ không cố gắng học chăm hoặc thiếu thông minh. 

Vấn đề về mất tập trung thường được biểu hiện vô cùng đa dạng và thường xuyên thay đổi. Để biết chính xác những biểu hiện mất tập trung giảm chú ý của con đang ở mức độ nào, cha mẹ có thể quan sát những hành vi sau của trẻ:

Những biểu hiện thường gặp khi trẻ mất tập trung giảm chú ý
Những biểu hiện thường gặp khi trẻ mất tập trung giảm chú ý
  • Không thể ngồi một chỗ trong thời gian lâu.
  • Dễ dàng bị phân tâm
  • Gặp vấn đề trong việc làm theo hướng dẫn của người khác trong lớp
  • Khó khăn trong việc quản lý bản thân, thường hay để mất đồ mà không biết lý do.
  • Gặp khó khăn trong việc hoàn thành bài tập trên lớp
  • Khả năng viết tay kém hơn so với các bạn trong lớp.
  • Trải nghiệm nhiều khó khăn trong học tập.
  • Trải qua những khó khăn về mặt hành vi như dễ gây hấn, hay trong trạng thái ủ rũ hoặc dễ trở nên cáu kỉnh.
  • Gặp khó khăn trong mối quan hệ bạn bè như khó kết bạn và duy trì quan hệ tốt với bạn.
  • Thể hiện sự vụng về, chậm chạp trong các hoạt động thể chất như chạy, nhảy.

Những biểu hiện của trẻ mất tập trung giảm chú ý thường tương tự trẻ có triệu chứng tăng động giảm chú ý (ADHD) nhưng với mức độ nhẹ hơn. Vì vậy, mức độ hành vi của trẻ chỉ dừng lại ở những biểu hiện kể trên, cha mẹ không nên quá lo lắng.

2. 3 nguyên nhân chính giải thích tại sao trẻ cứ mãi mất tập trung giảm chú ý trong giờ học

Cha mẹ nào cũng muốn con mình “học ra học, chơi ra chơi”, nghĩa là trong việc học phải để tâm, chú ý tiếp thu kiến thức. Khi trẻ gặp vấn đề mất tập trung giảm chú ý, cha mẹ rất nóng lòng muốn tìm cách cải thiện tình trạng này ở con. 

Tuy nhiên, không thể giải quyết vấn đề nếu chưa biết gốc rễ của chúng là gì. Chúng tôi đã tổng hợp rất nhiều nghiên cứu trên thế giới về vấn đề này và khái quát 3 nguyên nhân chính để giải thích như sau:

2.1. Nguyên nhân 1: Phong cách học tập không đồng nhất 

Thông thường, trẻ mất tập trung giảm chú ý trong bài giảng để hướng sự chú ý ra những kích thích làm chúng hứng thú. Cần phải nhấn mạnh rằng mỗi đứa trẻ có phong cách học tập rất khác nhau. 

Phong cách học tập không đồng nhất khiến trẻ mất tập trung giảm chú ý
Phong cách học tập không đồng nhất khiến trẻ mất tập trung giảm chú ý

Có trẻ học tốt nhất bằng cách quan sát, có trẻ rất thích nghe, cũng có nhiều con thích thực hành. Nếu cô giáo sử dụng phương pháp giảng dạy không trùng khớp với cách học ưa thích của trẻ, con sẽ dễ mất tập trung và khó hiểu được bài. Từ đó hướng sự chú ý ra bên ngoài.

Ví dụ, nếu trẻ là một người thích học bằng hình ảnh, việc đọc những cuốn sách hoặc đoạn văn bản không có hình ảnh, màu sắc sinh động sẽ rất nhàm chán. Hoặc nếu trẻ thích học qua nghe, việc có quá nhiều tiếng ồn trong nhà có thể khiến trẻ không thể tập trung, chúng hướng sự chú ý về những âm thanh đó. 

Có một sự thật mà cha mẹ ít biết, giáo sư Carly Hannaford (nhà thần kinh học, nhà nghiên cứu giáo dục) cho rằng có tới 85% trẻ gặp phải hiện tượng này. Vì vậy, cha mẹ cũng đừng lo lắng quá mức nếu trẻ không tập trung. Việc cần làm là tìm ra điều gì thu hút sự chú ý của trẻ.

2.2. Nguyên nhân 2: Trẻ không được giao đủ nhiều thử thách để bứt phá

Lý do thứ 2 khiến trẻ không chú ý, hay chán nản là bởi chúng cảm thấy những nhiệm vụ ở trường, ở lớp quá ít thử thách, hoặc quá khó với chúng. Nếu trẻ không được giao những bài tập đủ độ khó ở trường sẽ cảm thấy thiếu sự thử thách. 

Trẻ giảm tập trung chú ý vì bài tập quá dễ hoặc quá khó
Trẻ giảm tập trung chú ý vì bài tập quá dễ hoặc quá khó

Chúng cũng bắt đầu giảm hứng thú trong sách vở, dừng chú ý và trở nên lười biếng ở trường. Điều này rất dễ dẫn đến sa sút thành tích học tập. 

Khi trẻ không được tham gia những nhiệm vụ đủ thử thách, chúng sẽ bị khó chịu và tìm cách để hoạt động. Ví dụ như chọc phá các bạn trong lớp hoặc làm nhiều trò gây sự chú ý. Hoặc nếu bài học quá khó cũng dễ khiến trẻ nản, trở nên tăng động bất thường để không phải học nữa. 

2.3. Nguyên nhân 3: Trẻ không có giấc ngủ đủ và chế độ ăn uống hợp lý, chất lượng

Thứ nhất, chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng đáng kể đến mức độ tập trung tại lớp học của trẻ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng nếu trẻ bị đói sẽ làm gián đoạn khả năng chú ý, gặp nhiều vấn đề về hành vi và chấp hành kỷ luật của nhà trường.

Cha mẹ cần chú ý rằng việc con ăn quá nhiều chất béo bão hòa (thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ) sẽ bị giảm khả năng học tập và ghi nhớ trong lớp. Tránh cho con ăn quá nhiều đường và những đồ ăn nhanh như snacks…

Chế độ dinh dưỡng và giấc ngủ không điều độ làm giảm sự tập trung chú ý ở trẻ
Chế độ dinh dưỡng và giấc ngủ không điều độ làm giảm sự tập trung chú ý ở trẻ

Thứ hai, giấc ngủ cũng là một yếu tố hết sức quan trọng. Một giấc ngủ tốt giúp trẻ sạc lại năng lượng, giúp não hoạt động tốt hơn. Khi trẻ không ngủ đủ hoặc giấc ngủ không chất lượng, con sẽ dễ bị xao nhãng, mất tập trung và dễ mắc lỗi trong lớp. 

Ngoài ra, nghiên cứu còn cho thấy trẻ dùng điện thoại nhiều trước giờ đi ngủ có sự tập trung kém, không thể chú ý lâu trong lớp học. 

3. Cách dạy trẻ tập trung và chú ý hơn trong lớp học: 6 phương pháp được chuyên gia đề xuất

Vậy là cha mẹ và thầy cô đã biết được tại sao trẻ thường mất tập trung giảm chú ý. Giờ là lúc chúng ta cần áp dụng những kiến thức khoa học đã biết để xây dựng những phương pháp dạy trẻ tập trung và chú ý hơn. 

Qua nhiều năm nghiên cứu, các chuyên gia về thần kinh học, tâm lý học phát triển và giáo dục học đã gợi ý nhiều giải pháp được chứng minh là có hiệu quả. Cha mẹ và thầy cô có thể tham khảo 6 phương pháp dưới đây:

3.1. Kết hợp các hoạt động thể chất trong lớp học

Nếu trẻ mất tập trung giảm chú ý trong lớp, sẽ tốt hơn nếu chúng được nghỉ một chút và tham gia vào những trò chơi chủ động. 

Kết hợp các hoạt động thể chất trong lớp tăng sự tập trung cho trẻ
Kết hợp các hoạt động thể chất trong lớp tăng sự tập trung cho trẻ

Ví dụ, thầy cô có thể thiết kế các hoạt động kích thích trẻ chuyển động như mở nhạc và nhảy theo bài hát (Tham khảo thêm những bài hát tăng sự hứng thú cho trẻ 5-6 tuổi). Hoặc tổ chức hoạt động ngoài trời, chơi bóng tập thể, kéo co… 

Những hành động này giúp trẻ tìm thấy sự hứng thú, quay trở lại tập trung hơn trong việc học. Ngoài ra, việc chơi 15 phút trước một nhiệm vụ khó khăn cũng giúp trẻ tham gia chủ động, tích cực hơn.

3.2. Điều chỉnh lại thời gian biểu, thời lượng bài giảng trong lớp

Thầy cô có để ý hầu hết trẻ em đều không thể tập trung trong một khoảng thời gian dài không? Ví dụ, một đứa trẻ 6 tuổi chỉ có thể chú ý trong khoảng từ 12 đến 30 phút. Vậy thời lượng một tiết học 40-45 phút có lẽ quá dài để có thể yêu cầu trẻ chú ý.

Giáo viên nên điều chỉnh lại thời lượng học tập, tránh tình trạng trẻ giảm chú ý
Giáo viên nên điều chỉnh lại thời lượng học tập, tránh tình trạng trẻ giảm chú ý

Vì vậy, thầy cô nên cân nhắc điều chỉnh lại thời lượng bài giảng, giảm thời gian con chỉ ngồi nghe giảng, tăng thời gian con tham gia các hoạt động tương tác trong lớp học. Thầy cô cũng nên thường xuyên gọi trẻ phát biểu xây dựng bài. 

3.3. Loại bỏ những tác động gây xao nhãng

Thầy cô ở lớp hoặc cha mẹ ở nhà nên tạo một không gian học tập đủ yên tĩnh để trẻ hoàn toàn tập trung sự chú ý vào bài học. Việc này có thể khó trong bối cảnh lớp học, vì những tiếng ồn không phải lúc nào ta cũng kiểm soát được.

Nhưng cha mẹ có thể kiểm soát việc này dễ dàng hơn bằng cách tắt hết các thiết bị di động, tivi, dạy con học trong phòng riêng, ngồi ở nơi không có quá nhiều đồ chơi gây phân tán sự chú ý của con.

3.4. Tổ chức những trò chơi thách thức trí nhớ

Rèn luyện trí nhớ tốt là một bí quyết thần kỳ giúp cải thiện sự tập trung. Những trò chơi (games) liên quan đến trí nhớ giúp trẻ tăng sự tập trung theo một cách thú vị hơn. 

Các trò chơi giúp trẻ tăng sự tập trung chú ý trong lớp học
Các trò chơi giúp trẻ tăng sự tập trung chú ý trong lớp học

Trong lớp học có thể kết hợp trò chơi này trên thiết bị giảng dạy như màn hình chiếu, thêm nhiều màu sắc sinh động để kích thích sự hiếu thắng ở trẻ. Những trò chơi này không cần phải quá phức tạp. 

Ví dụ, trò chơi “Đèn xanh, đèn đỏ, đèn vàng”; chiếu một clips ngắn và hỏi trẻ các chi tiết, tình tiết có trong clips đó… Những trò chơi này có thách thức vừa đủ, vừa thú vị giúp trẻ hứng thú hơn, từ đó dễ quay trở lại bài giảng với nhiều sự tập trung chú ý.

3.5. Giảm tình trạng đói và mệt mỏi ở trẻ

Như đã tìm hiểu ở nguyên nhân #3, trẻ đói hoặc mệt mỏi có thể mất tập trung giảm chú ý. Để chống lại những cơn đói hoặc mệt mỏi, hãy cho con ăn nhẹ trước khi chúng làm bài tập hoặc hoàn thành một nhiệm vụ nào ở lớp. Cha mẹ cũng chuẩn bị đồ ăn nhẹ để con mang đến trường, dặn dò con kỹ lưỡng là nên ăn trong giờ ra chơi.

Cung cấp chế độ ăn và ngủ điều độ gia tăng sự tập trung chú ý cho trẻ
Cung cấp chế độ ăn và ngủ điều độ gia tăng sự tập trung chú ý cho trẻ

Phụ huynh nên chắc chắn những bữa ăn nhẹ gồm những thực phẩm lạnh mạnh, hạn chế nhiều đường và chất béo. Ngoài ra cần đảm bảo đủ thời gian ngủ của trẻ trước khi đến lớp để trẻ tập trung tốt hơn ở trường.

3.6. Đừng quên ghi nhận và khen ngợi nỗ lực của trẻ

Cuối cùng, đứa trẻ nào cũng thích được khen ngợi và ghi nhận. Nếu chúng được khen, trẻ sẽ tăng tần suất thực hiện hành vi mong muốn. Kể cả khi trẻ không đạt được kết quả như mong đợi, cô giáo có thể ghi nhận nỗ lực của trẻ như: “Con đã rất cố gắng và đang làm tốt rồi này. Con xứng đáng được tuyên dương”.

Thu hút trẻ tập trung chú ý bằng cách khen ngợi
Thu hút trẻ tập trung chú ý bằng cách khen ngợi

Chúng tôi cũng thấu hiểu có những lúc thầy cô sẽ khó chịu và bất lực với những trẻ tăng động giảm chú ý, nhưng hãy kiên nhẫn với các con. Sự kiên nhẫn là chìa khóa để giúp con thay đổi, thầy cô cũng đủ bình tĩnh để tìm ra giải pháp tốt nhất cho vấn đề.

4. Tổng kết

Cần phải nhấn mạnh rằng việc trẻ thường xuyên giảm chú ý là một vấn đề thường gặp phải. Việc bình tĩnh tìm hiểu những tác nhân khiến trẻ mất tập trung giảm chú ý là điều nên làm, đồng thời sự kiên nhẫn với trẻ là một điều đáng trân quý để giúp con cải thiện sự tập trung chú ý trong lớp. 

Nếu thầy cô hoặc cha mẹ có nhiều trải nghiệm trong vấn đề này, đừng ngần ngại chia sẻ những khó khăn cũng như kinh nghiệm của mình trong phần bình luận. Đó sẽ là thông tin rất thực tế để mọi người cùng học hỏi, giúp con học tốt hơn mà không mất tập trung nữa.

Đăng ký kiểm tra trình độ, học thử cho bé ngay hôm nay