CÁCH LÀM BÀI LISTENING IELTS HIỆU QUẢ KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT

Trong bài thi IELTS, kỹ năng Nghe luôn là nỗi ám ảnh đối với nhiều học sinh do băng đọc nhanh, nhiều ngữ điệu lạ và cài cắm hàng loạt bẫy thông tin làm nhiễu. Có phải con đang chăm chỉ luyện đề mỗi ngày nhưng điểm số vẫn giậm chân tại chỗ? Thực tế, chăm chỉ là chưa đủ nếu con thiếu đi các chiến thuật làm bài thông minh. Bài viết dưới đây của BingGo Leaders sẽ bật mí những cách làm bài Listening IELTS hiệu quả để giúp con làm chủ phòng thi và bứt phá điểm số một cách dễ dàng.

1. Cách xử lý khi bị rối và loạn thông tin lúc nghe

Bài thi IELTS Listening không đơn giản là đưa ra câu trả lời có sẵn mà thường cài cắm rất nhiều bẫy làm nhiễu thông tin. Nếu không tỉnh táo, học sinh rất dễ bị rối, hoang mang và không biết phải chọn đáp án nào.

Để giải quyết tình trạng này, con có thể áp dụng các bí kíp sau:

• Giữ tâm lý bình tĩnh khi làm bài: Học sinh cần luyện tập với tâm thế thoải mái, bắt đầu từ các bài nghe ngắn. 
• Phân tích kỹ yêu cầu của câu hỏi: Xác định chính xác loại thông tin cần điền, từ đó áp dụng chiến thuật làm bài phù hợp nhất.
• Chiến thuật luyện nghe từ chậm đến nhanh: Nếu mới bắt đầu và chưa hiểu được nhiều, học sinh không nên ép bản thân nghe theo tốc độ thi thật ngay lập tức.
• Sử dụng công cụ điều chỉnh tốc độ: Ban đầu, học sinh nên chủ động hạ tốc độ bài nghe (Speed) xuống mức vừa sức để làm quen với mặt chữ và phát âm. Khi tai đã bắt nhịp tốt, hãy tăng dần tốc độ lên để bắt kịp với tốc độ thi thật. Con có thể tải các phần mềm hỗ trợ chỉnh tốc độ video, bài nghe như KMPlayer về máy tính để luyện tập hằng ngày.

2. Nhìn kỹ số lượng từ được phép viết vào đáp án

Trong bài thi nghe IELTS, các phần thi điền từ luôn đi kèm yêu cầu bắt buộc về số lượng từ hoặc số tối đa được phép viết. Nếu viết thừa dù chỉ một từ, câu trả lời sẽ bị tính là sai hoàn toàn.

Thông thường, học sinh phải có thói quen đọc thật kỹ yêu cầu này trước khi bắt tay vào làm bài. Đối với học sinh mới bắt đầu, có hai lưu ý đặc biệt quan trọng về cách đếm từ cần phải ghi nhớ:

• Quy tắc tính mạo từ: Các mạo từ như a, an, the đều được tính là một từ riêng biệt trong đáp án. Học sinh cần cân nhắc kỹ để không bị vượt quá số lượng từ quy định.
• Quy tắc tính từ ghép: Các từ có dấu gạch ngang ở giữa (ví dụ như: three-bedroom, two-year, four-day) sẽ chỉ được tính là một từ duy nhất. Học sinh cần lưu ý viết đầy đủ dấu gạch ngang nối giữa các từ khi điền vào tờ đáp án để không bị mất điểm oan.

3. Tránh lỗi sai lặt vặt giữa từ số ít và số nhiều

Lỗi thêm hoặc thiếu đuôi danh từ số nhiều ("s" hoặc "es") là lỗi sai phổ biến, khiến rất nhiều học sinh mới học bị mất điểm đáng tiếc trong phần thi nghe. Để khắc phục lỗi này, bên cạnh việc rèn luyện đôi tai nhạy bén để nghe thật kỹ âm đuôi, học sinh cần áp dụng kiến thức ngữ pháp cơ bản để suy luận:

• Ghi nhớ nhóm danh từ không đếm được: Học sinh cần nằm lòng các danh từ đặc biệt như information (thông tin), furniture (nội thất), equipment (thiết bị)... Đây là các danh từ không đếm được nên tuyệt đối không bao giờ thêm đuôi "s" ở phía sau.
• Dựa vào các từ đứng trước để nhận biết: Học sinh có thể quan sát các từ hạn định hoặc từ chỉ số lượng đứng ngay trước chỗ trống để đoán xem từ cần điền là số ít hay số nhiều. Ví dụ: Nếu phía trước có a/an/one thì từ cần điền chắc chắn là số ít; ngược lại nếu có some/several/a few/the number of thì từ cần điền phải ở dạng số nhiều.

4. Tập phát âm chuẩn để không viết sai chính tả

Nếu học sinh phát âm sai một từ, bộ não sẽ mặc định ghi nhớ âm sai đó. Đến khi đi thi, khi băng phát âm chuẩn của người bản xứ vang lên, học sinh sẽ không nhận ra từ quen thuộc, dẫn đến việc viết sai chính tả, thiếu âm đuôi hoặc nhầm sang một từ hoàn toàn khác.

• Mạnh dạn nghe gì viết nấy khi tự học: Khi luyện nghe tại nhà, học sinh nghe thấy âm thanh như thế nào thì hãy mạnh dạn viết lại đúng như thế vào vở, không nên sợ sai.
• Đối chiếu với đáp án và sửa đổi: Học sinh mở phần lời thoại của bài nghe (Transcript) để kiểm tra xem mình đã viết đúng chính tả chưa. Nếu viết sai, hãy lấy bút đỏ khoanh lại để ghi nhớ.
• Tra cứu và học lại phát âm chuẩn: Học sinh sử dụng từ điển uy tín để tra cứu lại cách phát âm chuẩn của từ đó, bấm nút nghe máy đọc và phát âm theo nhiều lần. Cứ kiên trì lập đi lập lại thói quen này, học sinh sẽ nhạy bén hơn với âm thanh và viết đáp án chính xác theo quán tính. Ba mẹ hãy nhắc nhở con không nên hoang mang hay chán nản nếu trong những tuần đầu tiên lỗi sai này chưa giảm ngay lập tức.

5. Mẹo “tiên đoán” tên người và địa danh trong bài nghe

Trong Phần 1 (Section 1) của bài thi IELTS Listening, các câu hỏi rất thường xuyên yêu cầu điền tên riêng của một người, một địa điểm hoặc một sự vật cụ thể (ví dụ như tên một chuyến du lịch, tên đường hoặc tên khách sạn).

Thông thường, băng nghe sẽ đưa ra thông tin theo một quy luật: Người nói sẽ phát âm toàn bộ tên riêng đó trước, sau đó mới bắt đầu đánh vần từng chữ cái một (Spelling).

Học sinh có thể tận dụng quy luật này qua các mẹo sau:

• Chủ động đoán chữ cái đầu tiên: Ngay khi người nói phát âm từ đó, học sinh hãy dựa vào âm thanh nghe được để tự “tiên đoán” trong đầu những chữ cái đầu tiên của từng âm tiết. Điều này giúp bộ não chuẩn bị sẵn sàng trước khi người nói bắt đầu đánh vần chi tiết.
• Bắt buộc viết hoa chữ cái đầu tiên: Đây là quy tắc chấm điểm bắt buộc trong kỳ thi IELTS. Khi điền các tên riêng vào tờ đáp án, học sinh phải viết hoa chữ cái đầu tiên (ví dụ: Smith, London). Nếu viết thường toàn bộ, câu trả lời sẽ bị tính là sai và không được tính điểm.

6. Cách phân biệt các số đuôi "-ty" (mươi) và "-teen" (mười)

Các bài nghe trong Phần 1 hoặc các phần số liệu ở Phần 2, Phần 3 thường yêu cầu học sinh phải điền chính xác số tuổi, số tiền, giá vé hoặc số điện thoại.

Một trong những bẫy âm thanh phổ biến nhất khiến ngay cả những học sinh có học lực khá vẫn bị mất điểm oan là sự nhầm lẫn giữa hai đuôi số: "-ty" (hàng chục, ví dụ: 50 - fifty) và "-teen" (hàng mười, ví dụ: 15 - fifteen). Do sự khác biệt trong phát âm của người bản xứ rất nhỏ, học sinh rất dễ nghe nhầm.

Để phân biệt chính xác hai đuôi số này, học sinh cần chú ý các đặc điểm sau:

• Phân biệt dựa vào trọng âm và độ dài của âm: Theo quy tắc phát âm chuẩn, các số đuôi "-teen" thường được nhấn trọng âm vào chính đuôi đó và kéo dài âm ra một chút (nghe giống "tin"). Ngược lại, các số đuôi "-ty" sẽ được nhấn trọng âm vào âm tiết đầu tiên, âm đuôi kết thúc rất nhanh và gọn (nghe giống "tì" hoặc "ti").
• Dựa vào các từ ngữ bối cảnh xung quanh: Trong nhiều trường hợp, học sinh có thể dựa vào các từ liên quan xuất hiện trong bài nghe để suy luận. Ví dụ: Nếu người nói dùng từ teenager (thanh thiếu niên), đáp án chắc chắn phải là số đuôi "-teen". Hoặc nếu có các cụm từ so sánh như a half of (một nửa của...), twice as much (nhiều gấp đôi)... học sinh có thể làm một phép tính nhẩm nhanh để xác nhận lại con số mình vừa nghe được.

7. Mẹo khi gặp dãy số hoặc số điện thoại dài

Trong Phần 1 (Section 1) của bài thi IELTS Listening, dạng bài điền một chuỗi số dài xuất hiện rất thường xuyên. Học sinh có thể dễ dàng nhận biết dạng câu hỏi này thông qua các thông tin cần điền trong biểu mẫu như: số điện thoại (telephone number), số thẻ ngân hàng (card number), hoặc số hộ chiếu (passport number).

Bên cạnh đó, chuỗi số này cũng có thể xuất hiện dưới dạng mã bưu điện (post code) hoặc số tham chiếu (reference number) với cấu trúc phức tạp gồm các chữ số đan xen lẫn với các chữ cái. Để không bị mất điểm ở dạng bài này, học sinh cần lưu ý các bí kíp sau:

• Tập trung cao độ ghi lại từng ký tự: Tốc độ đọc số trong băng thường khá nhanh và liền mạch. Học sinh cần đặt bút viết ngay lập tức khi nghe thấy số đầu tiên. Chỉ cần nghe nhầm hoặc viết sai một chữ số hay một chữ cái duy nhất, toàn bộ câu trả lời đó sẽ bị tính là sai và học sinh sẽ mất hoàn toàn điểm của câu hỏi.
• Nắm rõ cách đọc số 0 và các số lặp: Người bản xứ thường có nhiều cách đọc khác nhau cho cùng một con số. Ví dụ, số 0 có thể được đọc là "zero" hoặc "oh". Khi hai số giống nhau đứng cạnh nhau (như 44), họ sẽ đọc là "double four", hoặc ba số giống nhau (như 777) sẽ đọc là "triple seven". Học sinh cần luyện tập quen với cách đọc này để tránh bị giật mình và bỏ lỡ các số phía sau.

8. Cẩn thận hơn với dạng bài nhìn bản đồ và chỉ đường

Điền nhãn cho bản đồ (Map Labelling) là một dạng bài không quá đánh đố về mặt từ vựng nâng cao nhưng lại là "cơn ác mộng" khiến nhiều học sinh mới bắt đầu dễ mất điểm nhất. Lý do là vì học sinh chưa quen phản xạ phối hợp giữa việc vừa nghe hướng dẫn chỉ đường, vừa phải nhìn bao quát toàn bộ sơ đồ hình ảnh cùng lúc, dẫn đến việc bị "loạn" và mất phương hướng trong không gian bài học.

Để vượt qua dạng bài này một cách dễ dàng, học sinh cần chuẩn bị kỹ các bước sau:

• Học thuộc lòng các cụm từ vựng chỉ vị trí và phương hướng: Đây là chìa khóa bắt buộc phải có để học sinh bắt kịp lời nói của băng nghe. Học sinh cần nằm lòng các cụm từ thông dụng như: Bên cạnh (Next to), Đối diện (Opposite), Bên trái (On the left), Ở gian bên trái (In the left wing), Đi thẳng (Go straight ahead), Rẽ ở ngã rẽ thứ hai (Take the second turning)...
• Xác định điểm khởi đầu (Starting Point): Trước khi băng nghe bắt đầu, học sinh phải tìm được vị trí xuất phát của mình trên bản đồ (thường ký hiệu là "You are here" hoặc khu vực cổng vào "Entrance"/ "Main gate"). Mọi lời chỉ đường của người nói đều sẽ bắt đầu từ vị trí này.
• Vẽ nhanh la bàn ra nháp: Nếu chưa quen với việc phản xạ phương hướng, ngay trong thời gian chuẩn bị đọc đề, học sinh nên tự vẽ nhanh một hình chữ thập chỉ rõ 4 hướng Đông, Tây, Nam, Bắc (North, East, West, South) ở góc tờ giấy nháp. Khi băng nghe sử dụng các từ chỉ hướng như "go North" hay "in the East of the park", học sinh có thể lập tức nhìn vào hình vẽ để di chuyển bút theo đúng hướng, tránh việc bị nhầm lẫn giữa bên trái, bên phải với các phương hướng trong la bàn.

Lời kết:

Kỹ năng Nghe không khó như nhiều học sinh vẫn nghĩ nếu các em nắm vững phương pháp và biết cách né tránh các bẫy thông tin kinh điển. Việc áp dụng cách làm bài Listening IELTS hiệu quả như: những từ quy tắc đếm từ, phân biệt đuôi số cho đến chiến thuật đọc bản đồ sẽ giúp học sinh biến bài thi Nghe trở nên dễ dàng. Hãy nhớ rằng, sự kiên trì luyện tập đúng phương pháp mỗi ngày chính là chìa khóa vàng dẫn đến thành công.